Trước bối cảnh này, Đồng Tháp vừa tổ chức họp bàn phương án giải quyết khó khăn, mong sớm có thêm nhiều phòng kiểm nghiệm cùng hoạt động.

Thông tin chưa rõ ràng, gây hoang mang

Phát biểu tại cuộc họp, ông Võ Tấn Lợi - Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp - chia sẻ, sau vài ngày đình trệ, từ ngày 6/5 tới, các phòng kiểm nghiệm sẽ lấy mẫu sầu riêng trở lại để cấp chứng nhận đạt chuẩn cadimi và vàng O cho doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Quốc.

Tuy nhiên, điều kiện để được lấy mẫu phải là sầu riêng trồng tại vùng miền Đông và Tây Nguyên, không nhận mẫu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Các mẫu này phải được đóng gói tại các kho, vựa miền Đông và Tây Nguyên và phải do chính chủ vườn trực tiếp lấy mẫu, không thực hiện lấy mẫu ủy quyền qua doanh nghiệp khác.

Việc từ chối hoàn toàn mẫu sầu riêng khu vực miền Tây đã khiến hàng nghìn hộ nông dân tại đây đứng ngồi không yên, giá sầu riêng liên tục giảm sâu. Tính tới ngày 4/5, giá thu mua tại vườn thường thấp hơn giá tại vựa khoảng 10.000-25.000 đồng/kg tùy theo mẫu mã, kích cỡ và chất lượng trái.

Cụ thể, giống Ri6 có giá khoảng 35.000-45.000 đồng/kg, giảm khoảng gần 50% so với mức giá cao nhất thời điểm sau Tết Nguyên đán. Trong một số thời điểm lễ, giá mua xô tại vựa có lúc giảm xuống còn khoảng 25.000-30.000 đồng/kg. Đối với giống DONA (Monthong), giá mua hiện khoảng 80.000-100.000 đồng/kg và giống Musang King có giá khoảng 65.000-85.000 đồng/kg.

Ông Lê Hà Luân - Giám đốc Sở Nông nghiệp và môi trường tỉnh Đồng Tháp - cũng thông tin, hiện nay sầu riêng trên địa bàn đang bước vào thu hoạch chính vụ với tổng sản lượng dự kiến khoảng 111.221 tấn. Trong đó, sản lượng thu hoạch trong tháng 5 khoảng 74.387 tấn và tháng 6 khoảng 36.384 tấn.

Hiện Đồng Tháp có 355 mã số vùng trồng sầu riêng với diện tích gần 14.000 ha và 130 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu sang Trung Quốc.

Tuy nhiên, từ ngày 25/4 đến nay, tình hình tiêu thụ sầu riêng, mít trên địa bàn tỉnh gặp nhiều khó khăn. Doanh nghiệp hạn chế thu mua, giá sầu riêng và mít giảm mạnh. Theo phản ánh của các doanh nghiệp đóng gói xuất khẩu, nguyên nhân chủ yếu do ách tắc trong khâu kiểm nghiệm các chất cadimi và vàng O.

Cụ thể, các Trung tâm kiểm nghiệm được phía Trung Quốc phê duyệt hiện không tiếp nhận mẫu sầu riêng, mít có mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói tại các tỉnh miền Tây (trong đó có Đồng Tháp).

Nghịch lý là, một số doanh nghiệp cho biết, qua kiểm tra sàng lọc trước thu hoạch tại vườn, kết quả hàm lượng cadimi đạt yêu cầu (cao nhất 0,018 mg/kg, thấp hơn mức quy định 0,05 mg/kg của Trung Quốc). Tuy nhiên, khi gửi mẫu đến các phòng kiểm nghiệm chính thức vẫn bị từ chối tiếp nhận.

Do đó, một số phòng kiểm nghiệm chỉ tiếp nhận mẫu có nguồn gốc từ miền Đông và Tây Nguyên, với điều kiện chặt chẽ về vùng trồng, cơ sở đóng gói và mã số liên quan.

Tình trạng trên dẫn đến việc không thực hiện được kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu gây gián đoạn thu mua, ảnh hưởng trực tiếp đến tiêu thụ sản phẩm, làm giá sầu riêng, mít giảm mạnh, gây thiệt hại cho người dân và doanh nghiệp.

Mong sớm có thêm phòng kiểm nghiệm

Trước tình hình trên, Sở NN&MT tỉnh Đồng Tháp dự kiến sẽ tham mưu Bộ NN&MT để chỉ đạo các Trung tâm kiểm nghiệm thực phẩm trên cả nước tăng cường lấy mẫu sầu riêng, mít xuất khẩu sang Trung Quốc.

Cùng với đó, Bộ NN&MT sớm đàm phán Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) thẩm định, phê duyệt các phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện, gồm Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng và Dịch vụ khoa học công nghệ và Công ty TNHH Green Farm Vina1. Qua đó, sớm bổ sung năng lực kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu trái cây trên địa bàn tỉnh.

Ngoài ra, Sở NN&MT Đồng Tháp cũng kiến nghị sớm mở rộng danh sách các phòng kiểm nghiệm được phía Trung Quốc công nhận, dựa trên các phòng đã được Bộ chỉ định, nhằm giảm tình trạng quá tải hiện nay.

Sở NN&MT tỉnh Đồng Tháp cũng đề nghị UBND tỉnh này hỗ trợ kinh phí, nguồn lực để nâng cấp Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng và Dịch vụ khoa học công nghệ đủ năng lực kiểm nghiệm cadimi và vàng O.